به گزارش سایت رسمی فوتبال برتر ؛ باشگاه تراکتور در واکنش به آنچه که «توهین‌های قومیتی و تعرض به خانواده بازیکنانش در دیدار مقابل ملوان» خواند، با استناد به قوانین انضباطی فیفا و IFAB از مسئولان برگزاری بازی انتقاد کرد. تراکتوری‌ها خواستار رسیدگی جدی به سوءمدیریت عوامل مسابقه و برخوردهای نژادپرستانه شدند تا عدالت ورزشی در این پرونده پرحاشیه برقرار شود.
فریادهای نژادپرستانه در انزلی و واکنش تند تبریزی‌ها
باشگاه فرهنگی ورزشی تراکتور در پی حوادث تلخ ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵ در ورزشگاه بندرانزلی، بیانیه‌ای صادر کرد. در این بیانیه آمده است: «باشگاه تراکتور ضمن محکومیت شدید شعارهای نژادپرستانه، توهین‌های قومیتی و تعرض لفظی به خانواده بازیکنان خود، ضروری می‌داند برای تنویر افکار عمومی و تبیین مسئولیت قانونی عوامل برگزاری مسابقه، موارد تخلف را به صورت شفاف اعلام نماید.»
اقدامات سازمان‌یافته علیه هویت قومی آذربایجان
طبق گزارش منتشر شده از سوی باشگاه تراکتور، پیش از شروع بازی و هنگام گرم کردن بازیکنان، گروهی از هواداران منتسب به تیم میزبان به صورت هماهنگ شعارهای تحقیرآمیزی را علیه هویت قومی مردم آذربایجان سردادند. در این بیانیه تصریح شده است: «تکرار شعار «ایشک، ایشک» همراه با توهین‌های رکیک به مادر و همسر دو تن از بازیکنان ملی‌پوش تراکتور، فضایی خصمانه و مغایر با کرامت انسانی ایجاد کرد.»
باشگاه تراکتور همچنین با اشاره به شدت و هماهنگی این شعارها، مطرح کرد که احتمال وجود برنامه‌ریزی قبلی برای ایجاد چنین فضایی علیه کادر فنی و بازیکنان این تیم وجود دارد. با این حال، تبریزی‌ها تأکید کردند که برای نتیجه‌گیری قطعی باید منتظر بررسی‌های مستقل و گزارش‌های رسمی بود. قابل ذکر است که حتی مداخله مازیار زارع، سرمربی تیم ملوان، برای آرام کردن تماشاگران نیز راه به جایی نبرد.
ضعف مشهود عوامل برگزاری در مدیریت بحران
تراکتوری‌ها در بخش دیگری از گزارش خود، از عملکرد ناظران بازی انتقاد کردند. بر اساس این بیانیه، برگزارکنندگان مسابقه برای مدیریت شعارهای نژادپرستانه فاقد آموزش‌های لازم بوده‌اند. این باشگاه با یادآوری وعده‌های قبلی فدراسیون و سازمان لیگ مبنی بر استفاده از بلندگو برای اخطار به تماشاگران در چنین شرایطی، اعلام کرد: «بلندگو زمانی وارد عمل شد که فقط به آن‌ها گفت که زمین مسابقه را ترک کنند و از اخطارهای قانونی لازم خبری نبود.»
استناد به قوانین بین‌المللی برای مقابله با بی‌قانونی
باشگاه تراکتور برای پیگیری حقوق خود، به قوانین فیفا و IFAB متوسل شده است. آن‌ها با استناد به بند ۵.۳ از قانون پنجم IFAB (Law ۵ – The Referee) تأکید کردند که برخلاف برخی اظهارنظرهای غیرکارشناسی، اختیارات داور محدود به سوت آغاز مسابقه نیست. طبق متون رسمی این قانون، داور «از زمان ورود به زمین برای بازدید پیش از مسابقه، دارای اختیار اتخاذ اقدامات انضباطی است.» بدین ترتیب، باشگاه تراکتور با بهره‌گیری از این مستندات قانونی، خواستار رسیدگی دقیق به قصور رخ داده از سوی داوران و مسئولان برگزاری مسابقه شده است.
تأکید بر اختیارات قانونی داور پیش از سوت آغاز بازی
باشگاه تراکتور در بخش مستندات قانونی خود، هرگونه اظهارنظر مبنی بر عدم دخالت داور در وقایع پیش از مسابقه را ناشی از «جهل نسبت به قوانین بین‌المللی» دانست. بر اساس این گزارش، مطابق بند ۵.۷ قانون پنجم IFAB، داور نه تنها اختیار اقدامات انضباطی از لحظه ورود به زمین را دارد، بلکه حق «اجازه برگزاری یا عدم برگزاری مسابقه» را نیز داراست. تراکتوری‌ها تأکید کرده‌اند که داور موظف است شرایط محیطی و امنیت روانی مسابقه را ارزیابی کند و مسئولیت تیم داوری در قبال حوادث پیش از بازی، یک اصل پذیرفته‌شده است.
مطالبه اجرای ماده ۱۵ فیفا در رقابت‌های داخلی
بخش قابل توجهی از بیانیه تراکتور به ماده ۱۵ مقررات انضباطی فیفا (ویرایش مه ۲۰۲۶) اختصاص دارد که هرگونه رفتار تحقیرآمیز و تبعیض‌آمیز علیه قومیت‌ها را ممنوع اعلام کرده است. باشگاه تراکتور با استناد به بند ۱۵.۶، مسئولیت انضباطی باشگاه‌های میزبان در قبال رفتارهای هوادارانشان را یادآور شده و تصریح کرده است که ضمانت اجراهایی نظیر جریمه‌های سنگین و محرومیت از حضور تماشاگران برای این تخلفات در نظر گرفته شده است.
لزوم تمکین به مقررات بین‌المللی در سطح داخلی
تراکتوری‌ها با ارجاع به ماده ۷۵ مقررات انضباطی فیفا، تأکید کردند که اجرای این پروتکل‌ها در رقابت‌های داخلی «اجباری» است و این موضوع تنها یک مطالبه اخلاقی ساده نیست. باشگاه تراکتور از کمیته داوران و سازمان لیگ خواست تا با تفکیک میان اختیارات قانونی داور و میزان قصورهای احتمالی، گزارش‌های رسمی را نه بر اساس شنیده‌ها، بلکه بر مبنای این مقررات لازم‌الاجرای بین‌المللی بررسی کنند تا عدالت در پرونده حوادث انزلی به طور کامل محقق شود.
مسئولیت مطلق باشگاه میزبان در قبال نظم و امنیت ورزشگاه
بر اساس بند ۱۷.۱ مقررات انضباطی فیفا، مسئولیت باشگاه میزبان تنها محدود به زمان بازی نیست؛ بلکه این مسئولیت، تمامی بازه‌های زمانی «پیش از مسابقه، حین بازی و پس از پایان آن» را در بر می‌گیرد. باشگاه تراکتور در بیانیه خود تأکید کرد که حتی در صورت عدم شناسایی دقیقِ تک‌تکِ عوامل توهین‌کننده، باشگاه میزبان از مسئولیت انضباطی در قبال رفتارهای تماشاگرانش تبرئه نمی‌شود. به عقیده تراکتوری‌ها، مرجع انضباطی باید نه تنها رفتار تماشاگران، بلکه «تدابیر امنیتی و اثربخشی واکنش مسئولان» را نیز به‌دقت ارزیابی کند.
بی‌توجهی به سازوکار سه‌مرحله‌ای فیفا برای مقابله با تبعیض
تراکتور با اشاره به بند ۱۵.۳ مقررات فیفا، از عدم به‌کارگیری «سازوکار سه‌مرحله‌ای» (توقف، تعلیق و خاتمه مسابقه) توسط برگزارکنندگان انتقاد کرد. در بیانیه آمده است: «استفاده از بلندگوی ورزشگاه برای درخواست توقف شعارهای قومیتی و هماهنگی با عوامل امنیتی از جمله اقداماتی بود که ضرورت اجرای مؤثر آن احساس می‌شد، اما هرگز به درستی عملیاتی نشد.» این باشگاه معتقد است اصل ضرورت مقابله با تبعیض، حتی پیش از شروع رسمی مسابقه نیز از طریق وظایف ذاتی برگزارکنندگان قابل پیگیری بوده است.
تبیین حقوقی ترک زمین و لزوم واکاوی علل بحران
در بخش دیگری از این گزارش، تراکتور به ماده ۱۶ مقررات انضباطی فیفا (مربوط به مسابقات برگزار نشده) استناد کرد. این باشگاه تصریح کرد که اعضای تیم برای صیانت از کرامت انسانی خود و مردم آذربایجان مجبور به ترک زمین شده‌اند. تراکتوری‌ها خواستار آن شدند که مرجع انضباطی با پرهیز از پیش‌داوری، میان «منشأ اولیه بحران»، «ترک فعل‌های مسئولان برگزاری» و «واکنش نهایی تیم» تفکیک قائل شود. به گفته این باشگاه، برای تعیین تکلیف نهایی، باید «رابطه سببیت» میان رفتارهای تبعیض‌آمیز و عدم برگزاری مسابقه بر اساس مستندات دقیق قانونی بررسی شود.
مطالبات حقوقی و فنی تراکتور از ارکان انضباطی
باشگاه تراکتور در لیست درخواست‌های رسمی خود از فدراسیون فوتبال، سازمان لیگ و کمیته انضباطی، بر چند محور کلیدی تأکید کرده است:
۱. بررسی مستقلِ سازمان‌دهی احتمالی شعارهای نژادپرستانه و الگوی تکرار آن‌ها.
۲. رسیدگی به عملکرد ناظران و تیم داوری در مدیریت بحران و عدم اجرای به‌موقع پروتکل‌های توقف مسابقه.
۳. ارزیابی مسئولیت باشگاه میزبان در قبال تأمین نظم بر اساس مواد ۱۵ و ۱۷ مقررات فیفا.
۴. صدور دستور حفظ فوری تمامی تصاویر دوربین‌های مداربسته، مکاتبات و سوابق سامانه صوتی ورزشگاه جهت شفاف‌سازی.
۵. صدور رأی عادلانه با در نظر گرفتن «رابطه سببیت» میان رفتارهای تبعیض‌آمیز و تصمیم به عدم برگزاری مسابقه.
پافشاری بر کرامت انسانی و مقابله با عادی‌سازی توهین
باشگاه تراکتور در بخش سخن پایانی خود با اشاره به اینکه «فوتبال عرصه رقابت است، نه بستری برای تحقیر»، تصریح کرد: «قوانین فوتبال برای حمایت از کرامت انسانی وضع شده‌اند و اجرای آن‌ها به لحظه سوت آغاز مسابقه محدود نیست.» این باشگاه ضمن ابراز امیدواری برای رسیدگی دقیق مراجع ذی‌صلاح، خواستار مقابله قاطع با عادی‌سازی هرگونه رفتارهای تبعیض‌آمیز و قومیتی در ورزشگاه‌های کشور شد.
دعوت مدیریت باشگاه به خویشتن‌داری و تقویت وحدت ملی
در پیامی ویژه، مالک و هیئت‌مدیره باشگاه تراکتور با تأکید بر رهنمودهای مقام معظم رهبری پیرامون حفظ انسجام ملی، از هواداران خود درخواست کردند تا در مسابقات پیش‌رو، با خویشتن‌داری، پاسخی درخور به فرهنگ والای مردم آذربایجان دهند. در این بیانیه آمده است: «درخواست جدی ما این است که حتی در برابر شدیدترین رفتارهای تحریک‌آمیز، آرامش خود را حفظ کنید و اجازه ندهید هیچ عاملی، وحدت و انسجام ملی را خدشه‌دار سازد.» باشگاه ابراز اطمینان کرد که هواداران تراکتور بار دیگر الگویی از فرهنگ و متانت را در ورزشگاه‌ها به نمایش خواهند گذاشت.