به گزارش سایت رسمی فوتبال برتر؛ و به نقل از «فرهیختگان»؛ حضور علیرضا منصوریان روی نیمکت الزوراء عراق فراتر از یک انتقال ورزشی، نشانه‌ای از ظرفیت مغفول صادرات نیروی انسانی ورزش ایران است. با وجود قدرت قهرمانی کشور در رشته‌های گوناگون، سهم ایران از بازار مربی و بازیکن در لیگ‌های همسایه نزدیک به صفر مانده و منصوریان این مسیر را باز می‌کند.

اگر به نقشه جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک ورزش در خاورمیانه و آسیای میانه نگاه کنیم، تناقض عجیبی خودنمایی می‌کند. ایران در رشته‌های تیمی و انفرادی گوناگون از فوتبال و فوتسال گرفته تا کشتی، والیبال و تکواندو، بی‌تردید قدرت سنتی و بلامنازع منطقه به شمار می‌رود. با این حال، سهم ایران از تجارت نیروی انسانی، صادرات مربی و نفوذ در لیگ‌های کشورهای همسایه تقریباً نزدیک به صفر است.

ریشه این حبس خانگی استعدادها به یک توهم دیرینه برمی‌گردد. فوتبال و ورزش حرفه‌ای ایران سال‌هاست به تزریق رانت و بودجه‌های خصولتی اعتیاد پیدا کرده و این سرمایه‌گذاری بدون حساب‌وکتاب، حبابی کاذب از دستمزدهای ریالی سرسام‌آور ساخته است. بازیکنی با کیفیت متوسط یا مربی‌ای که خلاقیتش در مرزهای داخلی ته کشیده، دلیلی نمی‌دید زحمت انطباق زبانی، چالش‌های فرهنگی و استرس لیگ‌های خارجی را به جان بخرد؛ وقتی می‌شد در اصفهان، تبریز یا تهران قراردادی چند ده میلیاردی بست، رفتن به تفلیس، باکو، بغداد یا عشق‌آباد توجیهی نداشت.

این رویکرد، ساختار ورزش ما را به کلی منزوی کرد. در حالی که ورزش مدرن جهان، صدور نیروی انسانی را به چشم بازوی صادرات نامرئی و خلق ارزش افزوده می‌بیند، ما به یک بازار مصرفی درون‌گرا بدل شدیم. ایجنت‌های ورزشی ما به جای شبکه‌سازی در ایروان، دوشنبه، تاشکند و بصره، به کارچاق‌کن‌هایی تقلیل یافتند که تنها هنرشان لابی با مدیران‌عامل باشگاه‌های دولتی در تهران بود و وقتی شبکه‌ای در کار نباشد، چرخه انتقال استعداد هم شکل نمی‌گیرد.

برای درک بهتر آنچه از دست داده‌ایم، باید به مدل کشورهای صادرکننده استعداد ورزشی مثل صربستان یا برزیل نگاه کرد. آنها فقط سوپراستارهایشان را به پنج لیگ معتبر اروپا نمی‌فرستند؛ هنر واقعی ورزش حوزه بالکان در تسخیر لایه‌های میانی و زیرین بازارهای پیرامونی است. در لیگ‌های تایلند، اندونزی، امارات، رومانی، بلغارستان و حتی دسته‌های پایین‌تر یونان، همیشه ردی از یک مربی صرب یا چند بازیکن تنومند بالکانی دیده می‌شود. این نفوذ، هم چرخه مالی پایداری برای آکادمی‌های پایه کشور می‌سازد و هم یک شبکه نفوذ تاکتیکی خلق می‌کند. از همه مهم‌تر، مربی خارجی وقتی به لیگ همسایه می‌رود، تنها یک نام نیست؛ او دستیار بدنساز، آنالیزور، مربی دروازه‌بان‌ها و حداقل دو تا سه بازیکن هموطنش را همراه خود می‌برد و در واقع مثل لوکوموتیوی عمل می‌کند که چندین واگن از استعدادهای کشورش را به دنبال خود می‌کشد.

اگر قطب‌های مالی خلیج فارس مثل عربستان، امارات و قطر را که با دلارهای نجومی اهداف دیگری را دنبال می‌کنند کنار بگذاریم، کشورهایی در پیرامون ما هستند که از حیث ورزشی تشنه دانش فنی، دیسیپلین تاکتیکی و ژنتیک قهرمانی ورزشکاران ایرانی‌اند. عراق با آن شور کم‌نظیر فوتبالی و توان مالی دلاری رو به رشدش، نیازمند ده‌ها بازیکن و چندین کادر فنی کامل از ایران است. در آسیای میانه، کشوری مانند تاجیکستان پیوند عمیق زبانی و تاریخی با ما دارد و مربی ایرانی در آنجا حتی با سد زبان هم روبه‌رو نمی‌شود؛ ضمن اینکه ازبکستان و ترکمنستان نیز در رشته‌های توپی تشنه ارتقای ساختارند. در حوزه قفقاز، لیگ‌های ارمنستان و آذربایجان به مسابقات انتخابی اروپا متصل هستند و می‌توانستند ارزان‌ترین و سریع‌ترین پل برای عبور جوانان بیست ساله ایرانی به ویترین قاره سبز باشند؛ جوانانی که امروز در لیگ یک یا روی نیمکت‌های لیگ برتر فرسوده می‌شوند. این فقر راهبردی در رشته‌های غیرفوتبالی مثل کشتی، فوتسال، تکواندو و والیبال حتی دردناک‌تر است؛ چراکه ما در این رشته‌ها صاحب سبک جهانی هستیم اما نتوانسته‌ایم حتی فدراسیون‌ها و باشگاه‌های عمان، بحرین و ترکمنستان را با کادرهای فنی ایرانی تجهیز کنیم و درآمدزایی پایدار بسازیم.

در چنین تاریکی و خلاء استراتژیکی است که باید نقش امثال علیرضا منصوریان را در ابعادی فراتر از فوتبال روزمره سنجید. منصوریان به عراق نرفت تا صرفاً یک قرارداد فصلی ببندد؛ او وارد میدانی شد که پیش از این برای مربیان ایرانی یک تابو یا دست‌کم انتخابی ناامن و نامطمئن به شمار می‌رفت.