تیم ملی فوتبال ایران همواره با انتقاداتی پیرامون بالا بودن میانگین سنی و وابستگی مفرط به نسلی از بازیکنان باسابقه روبه‌رو بوده است؛ مسئله‌ای که لزوم پوست‌اندازی تدریجی و تزریق نیروی تازه به شاکله تیم را به یک اولویت مهم تبدیل کرد. اکنون در پنجره فیفادی آبان و با توجه به فرصت ارزشمند ایجادشده ناشی از تعویق ۱۱ ماهه جام ملت‌های آسیا، کادر فنی تصمیم گرفته است گامی شجاعانه در مسیر تغییر نسل بردارد. انتشار فهرست ۲۹ نفره برای دو مصاف تدارکاتی پیش‌رو در بصره نشان می‌دهد که استراتژی تیم ملی، حرکت به سوی شایسته‌سالاری جوانانه و آزمودن گزینه‌های جدید پیش از تورنمنت‌های سرنوشت‌ساز آینده است.
اردوی تدارکاتی تیم ملی در بصره؛ صف‌آرایی مقابل فلسطین و عراق
بر اساس برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته، تیم ملی فوتبال کشورمان قرار است در روزهای فیفادی آبان عازم شهر بصره شود تا دو مسابقه تدارکاتی را برگزار کند. ملی‌پوشان در نخستین آزمون خود در تاریخ ۲۳ آبان به مصاف تیم ملی فلسطین می‌روند و سپس در ۲۶ آبان رودرروی تیم ملی عراق صف‌آرایی خواهند کرد. کادر فنی به منظور حضور پرقدرت در این دو مسابقه، فهرستی مشتمل بر ۲۹ بازیکن را فراخوانده که ترکیبی کاملاً متمایز و ساختارشکن را به نمایش گذاشته است.
اسامی دعوت‌شدگان؛ حضور چشمگیر نمایندگان لیگ برتر و لژیونرها
در این فهرست، سهم باشگاه‌های لیگ برتری ۲۰ بازیکن و سهم لژیونرها ۸ بازیکن است. در میان تیم‌های داخلی، استقلال با ۷ بازیکن بیشترین سهم را به خود اختصاص داده و پس از آن سپاهان با ۵ بازیکن و پرسپولیس با ۳ بازیکن در رده‌های بعدی قرار دارند. باشگاه‌های آلومینیوم اراک، شمس‌آذر قزوین، نساجی مازندران، خیبر خرم‌آباد و تراکتور تبریز نیز هرکدام دارای یک نماینده در این اردو هستند تا جمعاً ۸ باشگاه لیگ برتری پایگاه بازیکنان جدید باشند.
اسامی بازیکنان حاضر در این اردو به شرح زیر است:
پیام نیازمند، محمدمهدی زارع و محمدمهدی محبی (پرسپولیس)، حبیب فرعباسی، عارف آقاسی، سامان فلاح، حسین گودرزی، اسماعیل قلی‌زاده، صالح حردانی و امیرمحمد رزاقی‌نیا (استقلال)، محمد خلیفه (آلومینیوم اراک)، ادیب زارعی (شمس آذر)، امین حزباوی، امید نورافکن، آریا یوسفی، مهدی لیموچی و کسری طاهری (سپاهان)، افشین صادقی (نساجی)، امیرحسین فارسی (خیبر)، ابوالفضل رزاق‌پور (فولاد)، امیرحسین حسین‌زاده (تراکتور)، علی نعمتی (لوسیل قطر)، محمد قربانی (الوحده امارات)، جعفر سلمانی (الطلبه عراق)، محمدجواد حسین‌نژاد (دینامو ماخاچ‌قلعه روسیه)، سعید عزت‌اللهی و سردار آزمون (شباب الاهلی امارات)، محمد محبی (ریکا کرواسی) و دنیس درگاهی (استاندارد لیژ بلژیک).
افت ۳ ساله میانگین سنی؛ خط بطلان بر ترکیب کهنسال تیم ملی
مهم‌ترین مشخصه فهرست ۲۹ نفره امیر قلعه‌نویی، حضور فراگیر استعدادهای تازه و جوانان آینده‌داری است که موجب شده میانگین سنی اردوی تیم ملی در قیاس با مسابقات قبلی برابر ازبکستان و روسیه با کاهشی ۳ ساله، از ۲۹.۴ به ۲۶.۴ سال نزول کند. در این لیست، بر خلاف گذشته تنها ۴ بازیکن بالای ۳۰ سال سن دارند؛ سعید عزت‌اللهی و علی نعمتی ۳۰ ساله، در کنار سردار آزمون و پیام نیازمند ۳۱ ساله، معدود مهره‌های مسن حاضر در اردو هستند و سایر بازیکنان همگی در رده‌های سنی جوان‌تر قرار دارند.
توضیح فدراسیون پیرامون غیبت چهره‌های کهنه‌کار؛ تصمیمی موقت و فنی
عدم حضور بخش عمده‌ای از بازیکنان مطرح و کاپیتان‌های تیم ملی یکی از نکات جالب‌توجه این لیست بود. فدراسیون فوتبال دلیل دعوت نشدن علیرضا بیرانوند ۳۴ ساله را آسیب‌دیدگی عنوان کرد و در توضیح چرایی عدم حضور ستاره‌هایی نظیر سید حسین حسینی و مهدی طارمی (۳۴ ساله)، احسان حاج‌صفی (۳۶ ساله)، شجاع خلیل‌زاده (۳۷ ساله)، شهاب زاهدی (۳۱ ساله)، میلاد محمدی، سامان قدوس، روزبه چشمی و علیرضا جهانبخش (۳۳ ساله) به همراه شهریار مغانلو و علی علیپور (۳۱ ساله) رسماً اعلام داشت: «غیبت ستاره‌های تیم ملی در لیست موقتی است. کادر فنی تصمیم گرفته در این اردو تعدادی از بازیکنان باتجربه تیم ملی حضور نداشته باشند تا فرصت بیشتری برای حضور و ارزیابی بازیکنان جوان‌تر فراهم شود. این تصمیم صرفاً در چارچوب برنامه فنی اردوی جاری اتخاذ شده و به معنای تغییر در جایگاه و نقش بازیکنان باتجربه در برنامه‌های آینده تیم ملی نیست.» علاوه بر این، مهدی ترابی، محمدحسین کنعانی‌زادگان و رامین رضاییان نیز با توجه به مصدومیت در جمع ملی‌پوشان حضور ندارند.
فرصت‌طلایی برای ۹ چهره زیر ۲۳ سال و پدیده‌های نوظهور
حضور ۹ بازیکن رده‌های سنی پایه و امید در این اردو، وزن اصلی دگرگونی را نشان می‌دهد. ۵ چهره در رده امید شامل کسری طاهری، امیرمحمد رزاقی‌نیا، اسماعیل قلی‌زاده (۲۰ ساله) و افشین صادقی (۲۱ ساله) به اردو ملحق شده‌اند. در میان آنها، امیرحسین فارسی وینگر ۱۹ ساله خیبر که در رده سنی جوانان قرار دارد و با ثبت ۴ گل و ۲ پاس گل در این فصل لیگ برتر به لقب «نیمار» شناخته می‌شود، پدیده دعوت‌شده به جمع ملی‌پوشان است. ادیب زارعی، محمدمهدی زارع، امین حزباوی (۲۳ ساله) و محمد خلیفه (۲۲ ساله) دیگر زیر ۲۳ ساله‌های این فهرست هستند. از میان این جمع، محمد خلیفه، ادیب زارعی، حبیب فرعباسی، محمدمهدی زارع، حسین گودرزی، اسماعیل قلی‌زاده، افشین صادقی، ابوالفضل رزاق‌پور و امیرحسین فارسی، مجموعاً ۸ بازیکنی هستند که تاکنون سابقه پوشیدن پیراهن تیم ملی بزرگسالان را در کارنامه نداشته‌اند.
پوست‌اندازی در سایه تغییرات عمده و چشم‌انداز آینده
مقایسه این ترکیب با دوره‌های قبل نشان می‌دهد ۱۶ بازیکن از حاضران در جام جهانی ۲۰۲۶ شامل بیرانوند، حسینی، حاج‌صفی، رضاییان، خلیل‌زاده، کنعانی‌زادگان، محمدی، ایری، جهانبخش، قدوس، ترابی، چشمی، مغانلو، قائدی، علیپور و طارمی در لیست دیده نمی‌شوند. همچنین ۱۰ بازیکن از اردوی قبلی نیز در ترکیب جدید غایب هستند. به نظر می‌رسد تعویق ۱۱ ماهه رقابت‌های جام ملت‌های آسیا بهترین مجال را برای قلعه‌نویی فراهم آورده تا دایره انتخاب‌های خود را وسیع‌تر سازد و حالا این جوانان تازه‌نفس هستند که باید با درخشش در دو تقابل پیش‌رو پاسخ اعتماد کادر فنی را بدهند.