تیم ملی فوتبال ایران همواره با انتقاداتی پیرامون بالا بودن میانگین سنی و وابستگی مفرط به نسلی از بازیکنان باسابقه روبه‌رو بوده است؛ مسئله‌ای که لزوم پوست‌اندازی تدریجی و تزریق نیروی تازه به شاکله تیم را به یک اولویت مهم تبدیل کرد. اکنون در پنجره فیفادی آبان و با توجه به فرصت ارزشمند ایجادشده ناشی از تعویق ۱۱ ماهه جام ملت‌های آسیا، کادر فنی تصمیم گرفته است گامی شجاعانه در مسیر تغییر نسل بردارد. انتشار فهرست ۲۹ نفره برای دو مصاف تدارکاتی پیش‌رو در بصره نشان می‌دهد که استراتژی تیم ملی، حرکت به سوی شایسته‌سالاری جوانانه و آزمودن گزینه‌های جدید پیش از تورنمنت‌های سرنوشت‌ساز آینده است.

بر اساس برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته، تیم ملی فوتبال کشورمان قرار است در روزهای فیفادی آبان عازم شهر بصره شود تا دو مسابقه تدارکاتی را برگزار کند. ملی‌پوشان در نخستین آزمون خود در تاریخ ۲۳ آبان به مصاف تیم ملی فلسطین می‌روند و سپس در ۲۶ آبان رودرروی تیم ملی عراق صف‌آرایی خواهند کرد. کادر فنی به منظور حضور پرقدرت در این دو مسابقه، فهرستی مشتمل بر ۲۹ بازیکن را فراخوانده که ترکیبی کاملاً متمایز و ساختارشکن را به نمایش گذاشته است.

در این فهرست، سهم باشگاه‌های لیگ برتری ۲۰ بازیکن و سهم لژیونرها ۸ بازیکن است. در میان تیم‌های داخلی، استقلال با ۷ بازیکن بیشترین سهم را به خود اختصاص داده و پس از آن سپاهان با ۵ بازیکن و پرسپولیس با ۳ بازیکن در رده‌های بعدی قرار دارند. باشگاه‌های آلومینیوم اراک، شمس‌آذر قزوین، نساجی مازندران، خیبر خرم‌آباد و تراکتور تبریز نیز هرکدام دارای یک نماینده در این اردو هستند تا جمعاً ۸ باشگاه لیگ برتری پایگاه بازیکنان جدید باشند.

مهم‌ترین مشخصه فهرست ۲۹ نفره امیر قلعه‌نویی، حضور فراگیر استعدادهای تازه و جوانان آینده‌داری است که موجب شده میانگین سنی اردوی تیم ملی در قیاس با مسابقات قبلی برابر ازبکستان و روسیه با کاهشی ۳ ساله، از ۲۹.۴ به ۲۶.۴ سال نزول کند. در این لیست، بر خلاف گذشته تنها ۴ بازیکن بالای ۳۰ سال سن دارند؛ سعید عزت‌اللهی و علی نعمتی ۳۰ ساله، در کنار سردار آزمون و پیام نیازمند ۳۱ ساله، معدود مهره‌های مسن حاضر در اردو هستند و سایر بازیکنان همگی در رده‌های سنی جوان‌تر قرار دارند.

عدم حضور بخش عمده‌ای از بازیکنان مطرح و کاپیتان‌های تیم ملی یکی از نکات جالب‌توجه این لیست بود. فدراسیون فوتبال دلیل دعوت نشدن علیرضا بیرانوند ۳۴ ساله را آسیب‌دیدگی عنوان کرد و در توضیح چرایی عدم حضور ستاره‌هایی نظیر سید حسین حسینی و مهدی طارمی (۳۴ ساله)، احسان حاج‌صفی (۳۶ ساله)، شجاع خلیل‌زاده (۳۷ ساله)، شهاب زاهدی (۳۱ ساله)، میلاد محمدی، سامان قدوس، روزبه چشمی و علیرضا جهانبخش (۳۳ ساله) به همراه شهریار مغانلو و علی علیپور (۳۱ ساله) رسماً اعلام داشت: «غیبت ستاره‌های تیم ملی در لیست موقتی است. کادر فنی تصمیم گرفته در این اردو تعدادی از بازیکنان باتجربه تیم ملی حضور نداشته باشند تا فرصت بیشتری برای حضور و ارزیابی بازیکنان جوان‌تر فراهم شود. این تصمیم صرفاً در چارچوب برنامه فنی اردوی جاری اتخاذ شده و به معنای تغییر در جایگاه و نقش بازیکنان باتجربه در برنامه‌های آینده تیم ملی نیست.» علاوه بر این، مهدی ترابی، محمدحسین کنعانی‌زادگان و رامین رضاییان نیز با توجه به مصدومیت در جمع ملی‌پوشان حضور ندارند.

حضور ۹ بازیکن رده‌های سنی پایه و امید در این اردو، وزن اصلی دگرگونی را نشان می‌دهد. ۵ چهره در رده امید شامل کسری طاهری، امیرمحمد رزاقی‌نیا، اسماعیل قلی‌زاده (۲۰ ساله) و افشین صادقی (۲۱ ساله) به اردو ملحق شده‌اند. در میان آنها، امیرحسین فارسی وینگر ۱۹ ساله خیبر که در رده سنی جوانان قرار دارد و با ثبت ۴ گل و ۲ پاس گل در این فصل لیگ برتر به لقب «نیمار» شناخته می‌شود، پدیده دعوت‌شده به جمع ملی‌پوشان است. ادیب زارعی، محمدمهدی زارع، امین حزباوی (۲۳ ساله) و محمد خلیفه (۲۲ ساله) دیگر زیر ۲۳ ساله‌های این فهرست هستند. از میان این جمع، محمد خلیفه، ادیب زارعی، حبیب فرعباسی، محمدمهدی زارع، حسین گودرزی، اسماعیل قلی‌زاده، افشین صادقی، ابوالفضل رزاق‌پور و امیرحسین فارسی، مجموعاً ۸ بازیکنی هستند که تاکنون سابقه پوشیدن پیراهن تیم ملی بزرگسالان را در کارنامه نداشته‌اند.

مقایسه این ترکیب با دوره‌های قبل نشان می‌دهد ۱۶ بازیکن از حاضران در جام جهانی ۲۰۲۶ شامل بیرانوند، حسینی، حاج‌صفی، رضاییان، خلیل‌زاده، کنعانی‌زادگان، محمدی، ایری، جهانبخش، قدوس، ترابی، چشمی، مغانلو، قائدی، علیپور و طارمی در لیست دیده نمی‌شوند. همچنین ۱۰ بازیکن از اردوی قبلی نیز در ترکیب جدید غایب هستند. به نظر می‌رسد تعویق ۱۱ ماهه رقابت‌های جام ملت‌های آسیا بهترین مجال را برای قلعه‌نویی فراهم آورده تا دایره انتخاب‌های خود را وسیع‌تر سازد و حالا این جوانان تازه‌نفس هستند که باید با درخشش در دو تقابل پیش‌رو پاسخ اعتماد کادر فنی را بدهند.